Thực trạng và tiềm năng phát triển kinh tế dưới tán rừng của tỉnh Lào Cai

 

Kinh tế dưới tán rừng hiện nay được hiểu theo nghĩa rộng là tất cả những giá trị trực tiếp hay gián tiếp được sinh ra từ rừng chứ không chỉ là những giá trị trực tiếp của rừng mang lại theo hình chiếu thẳng đứng của tán rừng; đó là các giá trị hữu hình hay vô hình mang lại thu nhập cho người trồng rừng.

Rừng trồng loài cây Chè Tuyết san cổ thủ mang lại giá trị phòng hộ, môi trường, cảnh quan du lịch và sản phẩm búp chè

Lào Cai có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn, chiếm 65,7 % diện tích tự nhiên của tỉnh (430.677,5 ha); đến hết năm 2020, toàn tỉnh có 369.310,8 ha rừng (101.530,6 ha rừng trồng), tỷ lệ che phủ rừng đạt 56,07%. Rừng Lào Cai có giá trị lớn về đa dạng sinh học, nguồn gen (với 2.847 loài thực vật; 555 loài động vật;  trong đó có nhiều loại quý hiếm có giá trị cao như: Vân sam, Thiết sam, Pơ mu, Bách xanh, Thông đỏ, Cóc sừng Hoàng Liên, Khỉ mặt đỏ, Cầy gấm...), dịch vụ môi trường rừng… là nguồn tài nguyên có tiềm năng, vô cùng quý giá để phát triển kinh tế lâm nghiệp, phát triển kinh tế dưới tán rừng, đây là nguồn sinh kế của gần 70% cư dân vùng nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số có văn hóa, đời sống gắn bó mật thiết với rừng.

Trước những năm 2010, Lào Cai tập trung phát triển diện tích rừng trồng nguyên liệu với mục đích lấy gỗ phục vụ chế biến gỗ dăm, ván bóc. Từ 2011 đến nay, với quan điểm phát triển lâm nghiệp phải gắn với phát triển sinh kế của nhân dân; lấy kinh tế lâm nghiệp làm động lực cho việc tăng cường quản lý bảo vệ và phát triển bền vững dựa vào tiềm năng, lợi thế gắn với bẳn sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số sống gần rừng khai thác kiến thức bản địa để có giải pháp phát triển rừng bền vững, hiệu quả. Do đó, với mục tiêu “phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với nâng cao tỷ lệ che phủ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học”, tỉnh đã chỉ đạo “tập trung khai thác tiềm năng, lợi thế, điều kiện tự nhiên và các loài cây phù hợp với sinh thái tự nhiên”; tập trung vào phát triển kinh tế lâm nghiệp, kinh tế dưới tán rừng.

Thông qua việc bàn hành nghị quyết chuyên đề, đề án, chính sách phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả nên những năm qua kinh tế lâm nghiệp của tỉnh đã có những bước phát triển rõ rệt, chuyển đổi mạnh mẽ từ kinh tế lâm nghiệp chuyển thống sang kinh tế lâm nghiệp hàng hóa. Đến hết năm 2020, giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt 2.355 tỷ đồng, tăng bình quân 12%/năm. Riêng đối với phát triển kinh tế dưới tán rừng, được xác định là mũi nhọn trong việc phát triển kinh tế lâm nghiệp, trong đó tập trung vào 4 lĩnh vực chính, cụ thể:

Một là, phát triển dược liệu dưới tán rừng: Ngoài diện tích trên 40.270 ha cây Quế và 12.470 ha Thảo quả, còn có trên 3.700 ha các cây dược liệu với nhiều loại dược liệu quý có giá trị như: Sa nhân tím, chè dây, tam thất, thất diệp nhất chi hoa, thuốc tắm... Nhằm nâng cao giá trị gia tăng của cây dược liệu, việc xây dựng các chuỗi giá trị, liên kết sản xuất - tiêu thụ được quan tâm thực hiện, đã có 10 công ty, doanh nghiệp, HTX tham gia vào chuỗi liên kết, trong đó đã có một số sản phẩm dược liệu mang thương hiệu Lào Cai phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng và thị trường du lịch như các loại dược liệu, sản phẩm thuốc tắm người Dao đỏ… do Công ty Traphaco, Công ty SApanapro, HTX cộng đồng Dao đỏ… Qua đó, giá trị cây dược liệu thu được hằng năm chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá trị sản xuất ngành lâm nghiệp, trung bình 42%, tương đương với gần 1.000 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, giá trị này chưa tương xứng với tiềm năng, do hầu hết cây dược liệu của tỉnh hiện nay chủ yếu chưa qua chế biến; nếu được chế biến giá trị dược liệu sẽ còn tăng lên cao hơn nữa.

Hai là, dịch vụ môi trường rừng: Những năm vừa qua, tiền DVMTR thu hằng năm ủy thác thông qua Quỹ DVMTR tăng đều qua từng năm từ 65,4 tỷ đồng năm 2015 lên 120 tỷ đồng năm 2020; Diện tích rừng nằm trong lưu vực được hưởng tiền DVMTR của tỉnh là 228.284 ha, chiếm 61,8% diện tích rừng hiện có của tỉnh. Tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng đã trở thành nguồn thu nhập ổn định của các chủ rừng. Đây cũng là nguồn lực có ý nghĩa hết sức quan trọng trong sự nghiệp quản lý, bảo vệ và phát triển rừng toàn tỉnh, giúp giảm thiểu gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Tính từ khi triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh, tỉnh Lào Cai đã áp dụng việc lồng ghép vốn DVMTR với nguồn ngân sách nhà nước cho việc hỗ trợ khoán bảo vệ rừng nhằm giảm áp lực lên nguồn ngân sách chi cho công tác bảo vệ và phát triển rừng, huy động tối đa các nguồn lực để bảo vệ rừng.

Ba là, du lịch sinh thái: Những năm gần đây, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế quan trọng, thường xuyên đóng góp từ 12-14% GDP toàn tỉnh Lào Cai. Với vị trí tự nhiên thuận lợi, lại được thiên nhiên ưu đãi về hệ sinh thái rừng vốn có, tiềm năng để phát triển về du lịch tại Lào Cai là rất lớn. Trong đó, du lịch sinh thái là loại hình du lịch hiện đang được quan tâm, dầu tư, định hướng phát triển do đây là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa, có tính giáo dục môi trường và đóng góp cho các nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Hiện nay, du lịch sinh thái trong các khu rừng đặc dụng, du lịch sinh thái vườn rừng tại Lào Cai đã dần định hình, đi vào hoạt động và được du khách đến tỉnh ưa chuộng, lựa chọn. Một số điểm du lịch sinh thái nổi tiếng, với lượng khách du lịch lớn tham quan hàng năm như: VQG Hoàng Liên (Thác Bạc, Thác tình yêu, Fansipan...), Khu du lịch sinh thái Hàm Rồng - Sa Pa, Rừng già Y tý - Bát Xát; Đỉnh Bạch mộc lương tử - Trung Lèng Hồ, Bát Xát... Bên cạnh đó, mô hình du lịch sinh thái vườn rừng kết hợp homestay đã và đang gặt hái kết quả khả quan, như: homestay rừng quế tại huyện Bảo Yên; Thác mơ huyện Bảo Thắng...

Bốn là, phát triển kinh tế trang trại, nông lâm kết hợp: Kinh tế trang trại tại tỉnh Lào Cai đã có sự phát triển cả số lượng và chất lượng, dần khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong khu vực kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Hoạt động kinh tế trang trại trên địa bàn góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất canh tác, nâng cao thu nhập, giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động và khai thác có hiệu quả tiềm năng đất đai trên địa bàn. Hiện tỉnh có gần 60 trạng trại nông lâm kết hợp, gắn với phát triển các loại cây trồng sản phẩm chủ lực của tỉnh. Một số mô hình nông lâm kết hợp điển hình như: mô hình nuôi ong của người cựu chiến binh Phạm Thanh Xuân ở xã Bảo Hà, huyện Bảo Yên; mô hình nuôi gà đen dưới tán rừng trồng; mô hình nuôi nhím, dúi..

Có thể nói, phát triển kinh tế dưới tán rừng tại tỉnh Lào Cai thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả khởi sắc, khẳng định bước đi đúng đắn trong phát triển kinh tế lâm nghiệp của tỉnh. Bước đầu đã tạo sinh kế ổn định cho người đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống của người dân sống bằng nghề rừng ngày càng được nâng cao, giảm số hộ nghèo, tăng thu nhập trung bình lên 3-3,5 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, kinh tế dưới tán rừng trong thời gian qua vẫn phát triển chưa tướng xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Để kinh tế dưới tán rừng của tỉnh Lào Cai tiếp tục phát triển, mang lại hiệu quả cao, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Lào Cai; Ngày 26/8/2021, Ban Thường vụ tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050; trong đó xác định Phát triển kinh tế lâm nghiệp, kinh tế đồi rừng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới của tỉnh Lào Cai. UBND tỉnh tỉnh phê duyệt Đề án phát triển dược liệu tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 tại Quyết định số 1093/QĐ-UBND ngày 05/4/2021 nhằm phát triển kinh tế nông lâm nghiệp từ  các loài dược liệu trên địa bàn tỉnh, trong đó có phát triển dược liệu dưới tán rừng. Đặc biệt, tỉnh Lào Cai đã và đang chỉ đạo các chủ rừng nhà nước xây dựng các phương án quản lý rừng bền vững; đề án phát triển du lịch sinh thái dưới tán rừng và phấn đấu phê duyệt trong tháng 10/2021. Đây là cơ sở để thu hút đầu tư và để khai thác tiềm năng, lợi thể, bản sắc văn hóa bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số nhằm mục đích phát triển kinh tế rừng bền vững, hiệu quả./.

Hồng Anh

Chi cục Kiểm lâm

 

 

Tin khác
1 2 3 4 5  ... 



Thống kê truy cập
  • Đang online: 19
  • Hôm nay: 587
  • Trong tuần: 4,774
  • Tất cả: 3,493,702
Đăng nhập